Cultuurevenement

Museum M: Alicja Kwade

Op 12 december 2025 bezochten mijn partner en ik Museum M in Leuven. Met baby in een volgeladen buggy. Dat alleen al zorgde voor een lichte spanning, want blijkbaar is dat niet zo gebruikelijk. En ook niet zo gewenst. Laat ik meteen eerlijk zijn: mijn voorkeur gaat, zoals jullie weten als jullie de rest van mijn blog hebben gelezen, doorgaans uit naar historische, eerder informatieve en interactieve musea. Plaatsen waar de muren verhalen dragen en nog het liefst waar je de energie van het verleden kan voelen. Een museum met moderne kunst is dus best wel buiten mijn comfortzone. Net daarom koos ik bewust voor deze expo. Ik was benieuwd of ze me kon verrassen.

De tentoonstelling van Alicja Kwade nodigt bezoekers uit om anders te kijken naar de wereld en naar hoe wij die proberen te begrijpen. Zonder achtergrondinformatie lijkt de expo gevuld met alledaagse objecten, maar door het verhaal en de betekenis erachter worden deze materialen verheven tot kunst.

Een slingerende lamp.

Uitwerpselen in de gang.

Dobbelstenen op schermen in een donkere zaal.

Een vorklift die in een cirkel lijkt vast te zitten.

Een bewegende klok.

Ogen in de muur.

Een hoop stenen op de grond.

Wat me vooraf prikkelde om deze tentoonstelling te bezoeken, waren vooral de bewegende beelden. Die leken me toegankelijk en speels, en ik verwachtte eigenlijk ook dat de algemene sfeer in het museum luchtiger en meer uitnodigend zou zijn. Die verwachting werd maar gedeeltelijk ingelost. Sommige delen vond ik visueel mooi, zoals de gekleurde steen. Andere elementen, zoals de schermen met dobbelstenen of de lamp die in deze periode vooral leek op een kerstbal, maakten me eerlijk gezegd niet warm.

Mijn ervaring was dus wat dubbel. Ik voelde vooraf al lichte weerstand en hoopte tijdens het bezoek aangenamer verrast te worden. Hoewel ik het concept en de gedachtegang achter de werken begrijp, raakten ze me niet. Misschien ontbreekt het me aan fantasie. Misschien moet ik deze vorm van moderne kunst nog leren omarmen. Ik merk alleszins dat ik meer hou van authenticiteit en zichtbare creativiteit: tekeningen, schilderijen, intrigerende foto’s, graffiti, beeldhouwwerken. Dingen waarbij ik iets voel, zonder dat ik eerst een verhaal moet reconstrueren. Talenten die ik kan bewonderen.

Deze museumervaring was nieuw voor mij. Ik zie weinig gelijkenissen met eerdere culturele activiteiten die ik heb beleefd. Maar daardoor leerde ik ook iets over mijn eigen culturele ontwikkeling. Met de juiste woorden kan je bijna alles tot kunst benoemen, maar dat betekent niet automatisch dat het ook iets met mij doet.

Toch beschouw ik dit als een waardevolle ervaring. Ze maakte me bewuster van mijn eigen voorkeuren en verwachtingen. Cultuur hoeft niet altijd meteen te verrijken of te ontroeren. Soms zit de meerwaarde net in ontdekken wat mij niet raakt. En in de vraag waarom dat zo is.

Als leerkracht Nederlands zie ik hier wel mogelijkheden. In plaats van te focussen op het juiste antwoord of de juiste interpretatie, zou ik leerlingen kunnen uitnodigen om zelf betekenis te geven. Ik denk bijvoorbeeld aan een klasopdracht waarbij leerlingen een eenvoudig, alledaags object kiezen en in een opstel creatief beargumenteren waarom dit object kunst zou kunnen zijn. Wat is het verhaal? Welke emotie koppelen ze eraan? Wat maakt het waardevol? Zo leren ze dat kunst kan ontstaan door taal, verbeelding en perspectief.

Dit museumbezoek verrijkte mijn culturele beleving dus niet op een klassieke manier, maar wel op een reflectieve. Het leerde me dat cultuur niet altijd comfortabel moet zijn om betekenisvol te worden.