Mediaknipsel

"Boekentassen controleren en gedragsexpert op elke school: zo wil Vlaamse regering probleemleerlingen aanpakken."

De Vlaamse regering lanceerde recent het actieplan Goed Gedragen, bedoeld om probleemgedrag op school aan te pakken. Scholen moeten een gedragsexpert aanstellen en krijgen extra middelen om pesten, agressie en storend gedrag tegen te gaan. Ook wordt het mogelijk om onder strikte voorwaarden lockers en boekentassen te controleren. Het doel? Meer rust, orde en respect in de klas herstellen, met extra ondersteuning voor moeilijke klassen. Minder storend gedrag moet zo zorgen voor meer tijd en ruimte om écht te kunnen leren. Klinkt goed, toch?

Toch heb ik gemengde gevoelens bij het artikel. Natuurlijk bestaan er scholen en klassen waar de veiligheid van leerlingen en leraren ernstig in het gedrang komt, en dan zijn extra maatregelen en ondersteuning nodig. Maar moeilijk gedrag is vaak een symptoom van een onderliggend probleem. Kinderen en jongeren zijn niet lastig, ze hebben het lastig. En daar kunnen we iets mee. Respect komt immers van twee kanten en begint bij begrip en een open houding.

Door mijn opleiding en eerdere werkervaring geloof ik sterk in het principe van nieuwe autoriteit: gezonde grenzen stellen, maar altijd vanuit verbinding. Met andere woorden het opbouwen van vertrouwen en heldere grenzen, zonder het contact te verliezen. Want te veel regels, controles en strakke hiërarchie leiden vaak alleen maar tot opstandigheid en weerstand. Tijdens mijn stage merk ik dat klassen met “moeilijk” of “opstandig” gedrag vaak reageren op autoritaire leerkrachten en op lessen die vooral docerend en saai zijn. Bovendien mogen we als leerkracht de impact van trauma en ontwikkelingskwetsbaarheden niet onderschatten. Basiskennis hierover dankzij ondersteunende, motiverende bijscholingen voor leerkrachten en daarnaast gepaste didactische werkvormen, klasmanagement, duidelijkheid, oprechte interesse tonen en leerlingen het gevoel geven dat ze gezien en gehoord worden, kunnen een wereld van verschil maken. Sommigen noemen mijn visie wellicht te zacht en naïef, maar ik heb zelf ervaren, bij die zogenaamd moeilijke jongeren, dat het werkt.

Want mijn werkervaring in de jeugdpsychiatrie heeft me geleerd dat erkenning en een veilige, warme omgeving de basis vormen voor respectvolle interactie. Het helpt jongeren zichzelf te ontplooien en hun gedrag te begrijpen in plaats van te veroordelen. We hebben vaak de neiging om gedrag aan de leerling zelf toe te schrijven, zonder oog te hebben voor de context. Daarom pleit ik voor meer preventie, proactief werken en voor een warme, verbindende schoolcultuur. Alleen zo schep je een omgeving waarin leerlingen én leerkrachten kunnen groeien.

Het lijkt me zinvol om te zoeken naar wat écht onder de ijsberg zit: waarom gebruiken leerlingen drugs? Waarom zijn ze boos, onrustig of afwezig? En daarop in te spelen. Vaak liggen verveling, problemen thuis of een gebrek aan begrip en erkenning aan de basis. En dan hebben we het nog niet over “aangeleerde hulpeloosheid”. Dat betekent niet dat je ze moet pamperen, maar als leraar kan je een plek creëren waar jongeren zichzelf mogen zijn. Daag hen uit en heb oog voor hun kwetsbaarheden én talenten.

Leerkrachten voelen zich vaak alleen in deze uitdaging en staan soms terughoudend tegenover ondersteunende middelen, omdat ze al overbelast zijn. Het lijkt me daarom essentieel dat er binnen scholen een gedragenheid ontstaat  tussen leerkrachten, directie, leerlingenbegeleiding, CLB’s en andere partners. Alleen samen kan je aan een warm en veilig klimaat bouwen. Leerkrachten hebben daarnaast ook erkenning en ondersteuning nodig. Nog veel leerkrachten lijken de kennis, vaardigheden of energie te missen om met moeilijk gedrag om te gaan, en ik vraag me af of ze voldoende pedagogisch begeleid worden, door iemand mét ervaring in het onderwijs, om nieuwe autoriteit écht toe te passen.

Want alleen als zowel leerlingen als leerkrachten zich echt gezien en gehoord voelen, ontstaat het warme, veilige klimaat waarin ze tot leren kunnen komen.