WES 4: Artikel vaktijdschrift

Een zin als therapie? De kracht van herhalende taal

Wanneer in een artikel taal en psychologie elkaar kruisen, blijf ik als toekomstige leerkracht Nederlands en gedragswetenschappen graag even hangen om het te lezen.

Het artikel Een zin als therapie? De kracht van herhalende taal op p. 40 in het magazine Onze Taal gaat over positieve affirmaties; de invloed van taal op ons denken en de vraag of woorden ons gedrag kunnen veranderen.

Ik geloof sterk in de kracht van positiviteit. Niet in de vorm van zweverige quotes op Instagram - die beloven dat het universum al mijn dromen zal waarmaken -

maar wel in de overtuiging dat de manier waarop we spreken invloed heeft op hoe we naar onszelf, elkaar en de wereld kijken.

Het artikel verkent het fenomeen van positieve affirmaties: positieve zinnen die mensen bewust herhalen in de hoop hun gedachten of gevoelens te beïnvloeden. Van "Ik ben rustig" tot "Ik ben een geldmagneet". Het idee is eenvoudig: als je iets vaak genoeg tegen jezelf zegt, ga je het uiteindelijk geloven. Het lijkt mij een spirituele variant van de self-fulfilling prophecy of zelfvervullende voorspelling: een psychologisch verschijnsel waarbij iemands verwachtingen over een situatie onbewust leiden tot gedrag dat ervoor zorgt dat die verwachting ook daadwerkelijk uitkomt.

Hoe we praten doet ertoe, ik schreef het al in een eerdere blogpost over psychotaal. Ook dit artikel onderstreept hoe krachtig taal kan zijn. Ik zie taal als meer dan een communicatiemiddel. Taal verbindt, vormt identiteit en cultuur, en bezit de kracht om jezelf of iemand anders op te bouwen of af te breken. Tijdens het lezen moest ik meermaals denken aan iets wat ik tijdens mijn opleiding toegepaste psychologie leerde: positief heretiketteren. De woorden die we kiezen, bepalen mee hoe we situaties ervaren. Een leerling kan bijvoorbeeld "lastig", "lui" of "ongeïnteresseerd" genoemd worden. Maar je kan dezelfde leerling ook omschrijven als iemand die moeite heeft met concentratie, nood heeft aan structuur of nog zoekende is naar motivatie. De feiten blijven dezelfde, maar de taal verandert. En daarmee verandert vaak ook onze blik op de situatie of de persoon.

Taal kan ons helpen om op een andere manier naar de werkelijkheid, onszelf en anderen te kijken, wat opnieuw aansluit bij andere artikels waarover ik schreef. Zowel in mijn blog over AI en emoties als in andere artikels over psychologie en communicatie kwam telkens dezelfde rode draad terug: taal doet meer dan informatie overbrengen. Taal beïnvloedt hoe mensen denken, voelen, handelen en relaties opbouwen; ze vormt de bril waardoor we naar de werkelijkheid kijken.

Steeds opnieuw merk ik hoe sterk mijn interesses gericht zijn op menselijk gedrag, communicatie en maatschappelijke evoluties. Ze leiden me vaak naar dezelfde vraag: waarom doen mensen wat ze doen, en welke rol speelt taal daarin?

De kracht van taal in de klas

Ook voor mijn ontwikkeling als toekomstige leerkracht vond ik dit artikel relevant, want in de klas zal ik dagelijks met taal werken. Niet alleen met grammatica, literatuur of schrijfvaardigheid, maar ook met de taal waarmee leerlingen zichzelf definiëren. Jongeren zeggen jammer genoeg nog te vaak: "Ik kan dit niet", "Ik ben slecht in spelling" of "Ik ga hier toch niet in slagen".

Als leerkracht kan je daarin het verschil maken. Want ik geloof sterk dat positieve taal een plaats heeft binnen het onderwijs. Niet als een vorm van blind optimisme, maar als een bewuste keuze om kansen en mogelijkheden te benoemen. Leerlingen groeien vaak in de richting van de verwachtingen die hun omgeving uitspreekt.

Bovendien geloof ik dat energie besmettelijk is, iets wat ook in het artikel aan bod komt. Dat klinkt misschien wat zweverig, maar eigenlijk is het heel menselijk. Wanneer een leerkracht enthousiast, betrokken en positief voor de klas staat, voelen leerlingen dat. Omgekeerd geldt hetzelfde. De energie die je uitstraalt, krijg je vaak ook terug. Zowel in de klas als in de leraarskamer.

Net daarom vind ik dit artikel relevant voor een opleiding Nederlands. Het toont hoe woorden niet alleen betekenis dragen, maar ook invloed hebben. Het gaat daarbij niet om grote, onrealistische affirmaties zoals "Ik haal op alle vakken minstens 90%", maar om meer genuanceerde formuleringen zoals "Ik doe mijn best" of "Ik accepteer mezelf en het is oké om fouten te maken".

In de klas zou ik hier zelfs graag eens rond werken. Bijvoorbeeld door leerlingen negatieve uitspraken te laten heretiketteren tot constructieve alternatieven. Of door reclame, politieke slogans en sociale media te analyseren op hun taalgebruik. Hoe beïnvloeden woorden ons denken? Waarom blijven sommige zinnen hangen? Waarom geloven we bepaalde boodschappen sneller dan andere? Dat stimuleert taalbewustzijn en kritisch denken. Ik had gehoopt op meer wetenschappelijke verdieping, maar het artikel prikkelde me wel om te reflecteren over hoe ik deze inzichten als leerkracht kan toepassen op school.

Als taal mee bepaalt hoe we naar onszelf en anderen kijken, dan kunnen we maar beter zorgvuldig kiezen welke woorden we laten groeien.